واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
357
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
60 قريه برپا بوده « 1 » . رشتان كه تاكنون نيز به همين نام خوانده مىشود قريهاى بزرگ بوده و دو دروازه داشته ، دروازهء اولى نزديك بازارها در كنار مسجد جامع و دروازهء دومى در قرب ميدان برپا بوده . در بخش مزبور از شهرهاى خوقند [ خواقند ، خواكند ] و وانكث نيز ياد شده است . خوقند به فاصلهء يك مرحلهء دراز از سوخ و 5 فرسخ از سيردريا ( ظاهرا در محل خوقند كنونى ) قرار داشت و وانكث در سه فرسخى خيلام ( ؟ ) به مسافت بيش از يك فرسخ از سير واقع بوده « 1 » . بنا به گفتهء مقدسى وانكث از لحاظ وسعت با رشتان برابر بوده است . در بخش نسياى زيرين [ سفلى ] شمار شهرها بيشتر بوده . و در اين بخش گذشته از زندرامش از مرغينان و برنغ [ استخرى : نجرنگ ] و اشتيقان [ استخرى : استيقان ] و اندكان نيز ياد شده است . در تأليف مقدسى سه محل نخستين به عنوان شهرهاى كوچك ( يا قريهها ) ذكر شدهاند . مسجد جامع اشتيقان در وسط بازارها قرار داشته و جامع برنغ در خارج شهر به سمت سمرقند و مسجد مرغينان دور از بازارها واقع بوده . در كنار دروازهء مرغينان رودى جارى بوده . موقع مرغينان و اندكان ( انديجان ) معلوم است . اشتيقان [ استيقان ؟ ] بر سر راه قبا به اخسيكت قرار داشته ، در 3 فرسخى اشتيقان و 7 فرسخى كرانهء سيردريا ( سيحون ) « 2 » . دربارهء محل و موقع برنغ اطلاعى در دست نيست . مسافت ميان مرغينان و زندرامش معين نشده و بدينسبب نمىتوانيم موقع دقيق زندرامش را مشخص سازيم . ظاهرا حتى در عهد قراخانيان هم مرغنيان
--> ( 1 ) - استخرى ، 335 . 347 ( 2 ) - همانجا ، 347 .